Dịch Tả Lợn Cổ Điển: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Cách Phòng Tránh

Dịch tả lợn cổ điển (Classical Swine Fever – CSF) từ lâu đã là nỗi ám ảnh của hầu hết các trang trại chăn nuôi tại Việt Nam. Bệnh có tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Trong bối cảnh chăn nuôi ngày càng phát triển theo mô hình tập trung, việc hiểu rõ về dịch tả lợn cổ điển để chủ động phòng ngừa là yếu tố sống còn đối với người chăn nuôi.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn đầy đủ và chính xác nhất về dịch tả lợn cổ điển, đồng thời đề xuất những giải pháp hiệu quả nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh trong trang trại.

Xem thêm : Các bệnh thường gặp khi nuôi lợn.

Dịch tả lợn cổ điển là gì?

Dịch tả lợn cổ điển (CSF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do một loại virus thuộc họ Flaviviridae gây ra. Virus tấn công mạnh vào hệ miễn dịch, hệ tiêu hoá và mạch máu của lợn, khiến con vật suy yếu nhanh và tử vong với tỷ lệ rất cao, đặc biệt ở lợn con và lợn chưa tiêm phòng đầy đủ.

Virus CSF không lây sang người, tuy nhiên lại lây cực nhanh giữa đàn lợn thông qua:

• Tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc lợn mang trùng
• Tiếp xúc với chất thải, nước tiểu, phân, dịch tiết
• Dụng cụ chăn nuôi, xe vận chuyển, quần áo người chăn nuôi
• Thức ăn, nước uống bị nhiễm mầm bệnh

Đặc biệt, virus có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường, nhất là trong phân và chất thải chưa xử lý, khiến nguy cơ bùng phát dịch luôn ở mức cao nếu trang trại không đảm bảo vệ sinh chuồng trại.

Những con lợn nào dễ bị mắc bệnh?

Tất cả các loại lợn ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc dịch tả lợn cổ điển. Tuy nhiên, một số nhóm lợn có nguy cơ cao hơn:

• Lợn con theo mẹ (sức đề kháng yếu, dễ nhiễm virus)
• Lợn choai (thời điểm cai sữa thường dễ stress, dễ mẫn cảm)
• Lợn nái mang thai (nguy cơ sảy thai, thai chết lưu rất cao)
• Lợn thịt nuôi theo mô hình công nghiệp đông đúc

Điểm đáng lo ngại nhất của bệnh là không có thuốc điều trị đặc hiệu, các biện pháp xử lý chủ yếu là tiêu huỷ và ngăn chặn lây lan.

Nguyên nhân gây dịch tả lợn cổ điển trong trang trại

Một số nguyên nhân phổ biến khiến dịch tả bùng phát trong chăn nuôi:

Không tiêm phòng hoặc tiêm phòng không đầy đủ

Đây là lý do hàng đầu khiến lợn nhiễm bệnh. Virus CSF có thể xâm nhập vào đàn lợn chưa được bảo vệ chỉ trong thời gian rất ngắn.

Chuồng trại ẩm thấp – không khí lưu thông kém

Môi trường bẩn, ẩm ướt, tích tụ phân và khí độc làm lợn suy giảm miễn dịch, dễ nhiễm virus.

Không kiểm soát người và phương tiện ra vào trại

Virus có thể bám trên quần áo, giày dép, xe chở cám, xe thương lái… và xâm nhập vào trang trại.

Không xử lý phân và chất thải đúng cách

Virus có thể tồn tại trong phân tới 100 ngày. Nếu chất thải từ trại không được tách, ép và xử lý kịp thời, nguy cơ lây lan bệnh là cực kỳ lớn.

Nhập lợn giống không rõ nguồn gốc

Một con lợn nhiễm virus mang trùng cũng đủ để gây bùng phát dịch cho cả trại.

Triệu chứng nhận biết dịch tả lợn cổ điển

Tuỳ theo độc lực của virus và sức đề kháng của đàn mà bệnh có thể diễn tiến theo các thể: cấp tính, mãn tính, tối cấp.

Triệu chứng thể cấp tính

• Sốt cao 40,5 – 41°C
• Lợn bỏ ăn, nằm tụm, run rẩy
• Da bụng, tai, mõm xuất hiện đốm đỏ – tím
• Tiêu chảy kéo dài hoặc táo bón
• Nôn mửa, thở khó
• Xuất huyết ở niêm mạc, da, hạch amidan

Tỷ lệ chết có thể lên tới 90 – 100%.

Triệu chứng thể mãn tính

• Lợn còi cọc, chậm lớn
• Lông xù, kém ăn
• Tiêu chảy từng đợt
• Suy kiệt kéo dài đến chết

Thể này âm thầm nhưng gây thiệt hại lâu dài.

Triệu chứng thể tối cấp

• Lợn chết rất nhanh, đôi khi không kịp phát hiện triệu chứng
• Đa phần xảy ra ở lợn con

Cách chẩn đoán dịch tả lợn cổ điển

Để xác định chính xác, người chăn nuôi cần:

• Quan sát triệu chứng điển hình
• Báo thú y lấy mẫu xét nghiệm PCR
• Mổ khám lợn chết (xuất huyết nội tạng, lách sưng, điểm xuất huyết dày đặc)

Chẩn đoán sớm giúp tránh nhầm lẫn với các bệnh khác như: thương hàn, dịch tả lợn châu Phi (ASF), phó thương hàn…

Phòng chống dịch tả lợn cổ điển hiệu quả nhất

Vì bệnh không có thuốc điều trị, biện pháp duy nhất là phòng bệnh.

Tiêm phòng đầy đủ

• Tiêm vắc xin CSF cho lợn con từ 45–60 ngày tuổi
• Tiêm nhắc lại định kỳ theo khuyến cáo
• Đảm bảo bảo quản vắc xin đúng chuẩn lạnh

Áp dụng quy trình an toàn sinh học

• Hạn chế tối đa người lạ vào trại
• Phun khử trùng cổng – xe – dụng cụ mỗi ngày
• Quy hoạch lối đi riêng giữa khu nuôi, kho cám, khu chứa phân

Quản lý chất thải đúng cách

Hệ thống chuồng nuôi phải đảm bảo phân được thu gom, xử lý nhanh, tránh tồn đọng gây ô nhiễm.

Kiểm soát thức ăn, nguồn nước

• Không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý
• Đảm bảo nước uống sạch, không nhiễm khuẩn

Nhập lợn giống từ nơi uy tín

Mọi con giống nhập về phải được cách ly 14–21 ngày để theo dõi.

Dịch tả lợn cổ điển có gây chết hàng loạt không?

Câu trả lời là có. CSF là một trong những bệnh truyền nhiễm gây chết cao nhất ở lợn. Nếu bùng phát ở thể cấp tính hoặc tối cấp, đàn lợn có thể chết gần như toàn bộ chỉ trong 7–10 ngày.

Hậu quả của dịch tả lợn cổ điển gồm:

• Thiệt hại kinh tế lớn
• Mất nguồn giống
• Gián đoạn quá trình nuôi
• Tăng chi phí phòng dịch, tiêu huỷ

Giải pháp giảm thiểu nguy cơ nhiễm dịch – đặc biệt với trang trại quy mô lớn

Ngoài tiêm phòng và an toàn sinh học, yếu tố môi trường chuồng trại đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Vì sao chất thải là tác nhân lây lan nguy hiểm?

Virus CSF tồn tại rất lâu trong phân tươi. Khi phân ứ đọng dưới chuồng:

• Khí độc tăng cao làm lợn giảm sức đề kháng
• Nước thải tràn lan mang mầm bệnh đi khắp khu nuôi
• Côn trùng, ruồi muỗi phát tán virus

Do đó, các trang trại hiện nay ưu tiên lắp máy tách ép phân để tách rắn – lỏng ngay tại nguồn, giúp giảm ô nhiễm và hạn chế mầm bệnh.

Lợi ích của máy tách ép phân trong phòng chống dịch tả lợn cổ điển

Ở phần cuối bài viết, đây chính là giải pháp mang tính cốt lõi giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh, đặc biệt là dịch tả lợn cổ điển.

Máy tách ép phân giúp trang trại:

• Tách phân rắn – nước thải nhanh chóng, giảm lượng chất thải tồn đọng
• Giảm mùi hôi, khí độc NH3, H2S, cải thiện môi trường sống cho lợn
• Giảm 80–90% mầm bệnh trong chất thải nhờ tách ép ngay khi còn tươi
• Hạn chế sự phát triển của ruồi, muỗi, vi khuẩn
• Tạo phân rắn để ủ làm phân hữu cơ, tăng giá trị kinh tế
• Giữ khu chuồng khô thoáng, sạch sẽ, giảm stress cho lợn → tăng miễn dịch tự nhiên

Lựa chọn máy tách ép phân phù hợp

Hiện nay, các model phổ biến như TC800s, TC1200s, TC700Drum2T của Công Nghệ Thành Công được nhiều trang trại tin dùng nhờ:

• Năng suất cao
• Vận hành ổn định
• Phù hợp cả trại nhỏ và trại quy mô >1000 con
• Chi phí hợp lý – hiệu quả lâu dài

Nhờ xử lý chất thải triệt để, trang trại giảm đáng kể nguy cơ ô nhiễm và sự tồn tại kéo dài của virus gây dịch tả lợn cổ điển.

Kết luận

Dịch tả lợn cổ điển là bệnh cực kỳ nguy hiểm, có khả năng gây chết hàng loạt và để lại hậu quả nặng nề cho ngành chăn nuôi. Phòng bệnh vẫn là giải pháp duy nhất và hiệu quả nhất. Bên cạnh việc tiêm phòng đầy đủ, nâng cao an toàn sinh học, việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải bằng máy tách ép phân giúp ngăn ngừa mầm bệnh từ gốc, giữ môi trường nuôi sạch, thông thoáng và an toàn.

Một trang trại sạch – khô – thoáng luôn là nền tảng để đàn lợn khỏe mạnh, tăng trưởng tốt và hạn chế tối đa nguy cơ dịch bệnh.